31:0

2001 оны 4 сарын 11нд Австралийн Коффс Харбор хотод дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний урьдчилсан шатанд Австралийн xөлбөмбөгийн шигшээ баг Самоагийн багийг 31:0 зөрүүгээр хожиж дэлхийн рекордыг тогтоосон билээ. Энэхүү тоглолтонд Австралийн багийн Арчи Томпсон 13 бамбаг оруулснаар 1908 онд нэг тоглолтонд 10 гоол оруулсан Даний Спохус Нелсон, 1912 онд мөн 10 гоол оруулсан Германы Готтфреид Фукс нарын амжилтыг давсан юм. Австралийн баг үүнээс өмнө Тонга улсын багийг 22:0 харьцаатай хожиж байжээ. Манай улсын шигшээ баг 1998 оны Азийн наадамд Узбекстаны багт 15:0 хожигдож байсан нь бас ч танагтай байна шүү.

Монгол орон даяараа зурагтныхаа өмнө

Манай Монгол улсын бүх хүмүүс нэгэн зэрэг хэзээ зурагтныхаа өмнө сууж юуг тэгтлээ их үзэж байсан бэ? гэж асуувал монгол хүн болгон Халтар Царайтыг гэж хэлнэ. Тиймээ энэ киног гарч байх үед орон даяар авто машины хөдөлгөөн зогсож гудамжинд хүн үзэгддэггүй байлаа. Ягаад гэвэл Халтар Царайт кино бол хуучний Зөвлөлтийн тагнуултай олон ангит кинонуудаас тэс өөр байж хаа байсан Өмнөд Америкын Венесуэлагийн баян ядуугийн амьдралыг харуулсан анxны жинхэнэ савангийн дуурь байлаа. Би энд хамт сурдаг Венесуэла охиноос Халтар Царайт киноны талаар асуусан боловч дээр үеийн кино тэгээд ч Венесуэлад маш ихээр олон ангит киног хийдэг болохоор сайн мэдэхгүй байсан. Ямартаа ч Испани нэр нь Цара Суциа 1992 онд хийгдсэн Оросод гарсны дараа Монгол телевиз авсан байх. монголоос гадна Индонез болон Англид гарсан. Киноний гол дурд Эстерелла Монтенегро (Эстерлита биш боллолтой) буюу Соня Смит болон Мигел Анxел Гонзалез буюу Гейллермо Давила нар тогложээ. Тэд хамтдаа энэ киноноос гадна маш олон кинод хамтран тоглосон уран бүтээлчид юм байна. Испани хэлэнд жижиг одыг бас Эстерелла гэдэг юм байна.

Эстерелла



Мигел Анxел



Santa Ortigosa буюу Gigi Zanchetta



Candelaria буюу Eva Blanco. Монголчуудыг түүнийг нохой Замура гэдэг нэрээр нь сайн мэднэ. Одоо бараг муу санаалж олон уут барьж салбагнаж явдаг хүнийг Замура шиг гэж их ярьдагдаа.




Horacio Gonzalez буюу Humberto Garcia



Rebeca буюу Chony Fuentes



Нууц ноёнтон( энэ нэр бас л хэлц үг болсон) буюу Elio Rubens



Toni буюу Adolf Cubas

Итали хөлбөмбөгчид гадны лигт.

Энэхүү бичлэгийг би 2 жилийн өмнө орчуулж байжээ. Xарин одоо хэн нэгэнтэй хуваалцах болсон байна.

Өөрийн шилдэг лигтэй Европын орнууд болох Итали Испани болон Английн тоглогчид өөр улсын лиг-д тоглох нь ховор тохиолдол. Эдгээр улсуудаас Италичууд тун сонин. Угийн их гэрсэг бас хамтач сэтгэлийн хөдөлгөөн ихтэй ард тумэн. Ийм ч болоод тэр уу багийн спортонд Италичууд өндөр амжилт гаргадаг. Чи Итали хөлбөмбөгчин бол Италидаа л тоглох бичэгдээгүй хууль энд үйлчилдэг. Гэвч сүүлийн 10 жилээс өмнө өөр улсийн лигүүдэд гарж байсан тоглогчидын ихэнх нь өөрийн карьераа сунгах үүднээс хөлбөмбөг төдийл хөгжөөгүй улсын клубүүдэд тоглодог байлаа. Ингээд Итали хөмбөмбөгчид гадны лигүүдэд хэрхэн тоглож байсаныг сонирхье.

1976 он Лацио багийн шилдэг довтлогч Жоржио Чинагли хойд Aмерикын Нью Йорк Космос багд тоглох болсон нь Итали хөлбөмбөгчидийн эхлэл гэж үздэг. Түүний энэ шийдвэрт латин америк эхнэр нь ч нөлөөлсөн нь дамжиггүй. Үүний дараа 1982 оны дэлхийн аварга Италийн багийн гол тоглогчид болох Марко Тарделли, Жанкарло Антонини нар Швейцарыг Роберто Бетага Америкыг зорьсон нь тухайн үедээ олон хүмүүсийг гайхшируулж байлаа.

Дараагийн 10 жилд гадагш тоглогч гараагүй бөгөөд 1994 онд дэлхийн аваргаар од нь гийсэн Сальваторе Скиллачи Жубило Ивататай гэрээ байгуулсан юм. Ювентуст амжилттай тоглож чадахгүй байсан Фабрицио Раванелли 1996 онд Будант Албионийг зорьсон юм. Раванелли Миддлесброд эхний л улирлаа сайн тоглосон. Раванеллиг Англи руу явсаны дараа Жанфранко Зола Челси-д ирлээ. Хамгаалах дуртай хурд багатай Италичууд хэзээ ч премьер лигэд амжилт олохгүй гэсэн яриаг Зола үгүйсгэж клубтээ 7 жил тоглохдоо Челсигийн түүхэн дэх хамгийн алдартай тоглогч нь болсон юм. Золагын энэхүү амжилт нь Челси-д тоглогч дасгалжуулагчийн ажлыг амжуулж байсан Жианлука Виаллитай салшгүй холбоотой байв. Раванелли Зола нарыг Англид амжилттай толгож байх зуур Лоренцо Аморузо (Глазго) Жианлука Феста (Миддлесбро) Амедио Карбони (Валенси) Руггиеро Риззителли (Мюнхен) Никола Берти (Тоттенхэм) нар гадны багуудтай гэрээ байгуулсан байлаа. Мөн эдгээр тоглогчидоос илүү онцлох хүмүүс бол Роберто Донадони мөн Валтер Зенга нар. Экс шигшээгийн дасгалчуулагч маань Америкын Метро Старс-д ( дараа нь Ал-Иттихад багт) нэг улирал, шилдэг хаалгач маань Нью Энгланд-ад, ФИФА-гын шударга тоглогчийн шагналт Паоло Ди Канио Селтикт (сүүлд Шеффелд, Вест Хэм, Чарлтон багуудад), тоглосон ганцхан жилдээ лигийн шилдэг довтлогч болсон Кристиан Виери Атлетико Мадридад (дараа нь Монако), бидний сайн мэдэх Иван Женнаро Гаттузо Глазго-д тус тус тоглож байв. Золагийн нөлөөгөөр Сери А-гийн ирээдүйн шилдэг хамгаалагч Кристиан Пануччи, Самүэл Далла Бона болон одоог хуртэл тоглож буй Карло Кудичини нар Челси-д ирж байсан бол Раванеллигийн жишгээр Массимо Макароне Миддлесбро-д орж байлаа. Эдгээрээс гадна Дино Бажо, Даниел Массaро нар Англи болон японд хэсэг тоглосон юм.

2004 он санхүүгийн хямралаас гарах зорилготойгоор ювентус баг Марко Ди Вайог Валенси-д, Фабрицио Микколиг Бенфикад, Энцо Марескаг Севилла-д, Алессио Такчинардиг Виллареал-д Марк юлианог Мальорка-д тус тус зарсан бөгөөд Стефано Фиоре, Бернардо Корради Эмилиано Моретти нар Валенситай, одоо Холливүүдэд хүчээ сориж буй Франческо Коко сүүлд Деметрио Албертини нар Барселона-д, Италийн шигшээгийн Морено Торричелли Эспаньол-д тоглосон юм. Эдгээр бүх шилжилт хөдөлгөөнүүдийг хийсэн ихэнх тоглогчид нь хөгшөрсөн нэг бол багтаа гологдсон тоглогчид байсан бөгөөд 2004 оноос ирээдүйтэй залуу тоглогчидийг европын супер клубууд ангуучилж эхлэсэн юм. 2004 онд 17 настай байсан Жузеппе Росси-г Манчестер (одоо Вилларреал) Артуро Луполи-г Арсенал мөн Реал Мадрид Антонио Кассано-г их мөнгөөр өөрийн болгож байлаа.

2006 оны дэлхийн аваргуудаас Ф.Каннаваро,М.Матерацци, Ж.Замбротта, М.Оддо, К.Заккорда, А.Барцали, Л.Тони, Ф.Гроссо өөр улсын клубүүдэд тоглож байгааг бодоxод хөлбөмбөг ч даяарчлагдаж байн уу даа?

Итали дасгалжуулагч 2.

Надад Итали юм бүхэн таалагддаг. Түүх соёл, байгаль, ард түмэн бас хөлбөмбөг нь. Яагаад гэдгийг сайн мэдэхгүй юм. Италичууд багийн спортонд өндөр амжилт гаргадаг нь тэдний сэтгэлийн их хөөрөл, нийтэч хамтач зан араншинтай нь шууд холбоотой болов уу. Ингээд Италийн хөлбөмбөгийн сайн тоглогчоос шилдэг дасгалчуулагч болсон хүмүүсийг товч танилцуулье.

Мальдини. Энэ нэрийг сонссон хэн боловч Россонерри-чүүдийн мөнхийн багийн ахлагч Паоло Мальдини-г дурсан санах биз. Гэхдээ одоогоос 40 гаран жилийн өмнө түүний эцэг Чезаре Итали-д Паоло-гаас илүү нэр хүндтэй байсан гэвэл тийм ч худлаа зүйл болохгүй байх. Эцэг Мальдини:
1952-1953 онд Триестина багт
1954-1966 онуудад АС Милан багт
1966-1967 онд Торина багуудад тоглож явсан шилдэг хөлбөмбөгчин.
Түүний нэрийг Милан багаас салгахын аргагүй. Чезаре энэ л багт Аваргуудын лигийн аварга, дээд лигийн аварга гээд л клубын хэмжээнд авж болох бүх цол хэргэмийг хүртсэн тэрээр шигшээ багийнхаа хамтаар 1962 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд бас оролцож байлаа.

Дасгалчуулагчийн гараагаа 1973 оноос эхлэж 1980 оныг хуртэл Милан, Фожжио, Тернана, Парма багуудад ажиллаж байгаад 1986 оноос 1996 оныг хуртэл Залуучуудын 21 хүртэлх насны шигшээ багийг удирдаж 1992, 1994, 1996 онуудад 3 удаа багаа Европын болгосон бөгөөд түүний дасгалчуулагч хийж байсан 10 жилийн хугацаанд Италийн хоёр үеийн шилдэг тоглогчид Мальдинигийн гараар өсөн бойжсон юм. Ингээд 1996-98 оны хооронд үндэсний шигшээ багаа удирдаж хүү Паоло-гийн хамтаар дэлхийн аваргад түрүүлэх мөрөөдлөө биелүүлэхээр Францыг зорьсоон. Бүх зүйл санасны дагуу бүтэж байлаа шөвгийн 8 багийн тоглолт талбайн эзэн Францтай. Өмнөх дэлхийн аваргад үзүүрлэсэн Итали. Тоглолтонд (миний үзсэн хамгийн анхны дэлхийн аварга үүнээс хойш Италийн багийн дэмжигч болж билээ) Жоркаефф, Бажо нарийн аюлтай довтолгоонуудыг эс тооцвол тогтуун тайван болж өнгөрснөөр хоёр баг торуулийн цохилтоор ялагчийг шийдэхэд Ди Бажжио... Үүний дараа шигшээ багийн дасгалчуулагчийн суудлаа Д.Зофф-д өгсөн бөгөөд өөрөө өмнөд Америкын шилдэг хамгаалттай Парагвайг дасгалжуулсан. Гэвч Япон Солонгосод түүнийг багийг Германы О. Нойвилль гомдоосон юм.

Итали дасгалжуулагч 1.

Надад Итали юм бүхэн таалагддаг. Түүх соёл, байгаль, ард түмэн бас хөлбөмбөг нь. Яагаад гэдгийг сайн мэдэхгүй юм. Италичууд багийн спортонд өндөр амжилт гаргадаг нь тэдний сэтгэлийн их хөөрөл, нийтэч хамтач зан араншинтай нь шууд холбоотой болов уу. Ингээд Италийн хөлбөмбөгийн сайн тоглогчоос шилдэг дасгалчуулагч болсон хүмүүсийг товч танилцуулье.

1927 оны 9 сарийн 26нд төрсөн Беарзот 1946 оноос нутгийнхаа Интер, Катаниа, Торино багуудад тоглосоор 1964 онд өөрийн карьераа төгсгөж дасгалчуулагч болохоор шийджээ. Олигтой сайн тоглогч болж чадаагүй тэрээр Торино багийнхаа туслах дасгалчуулагчаар ажлийнхаа гарааг эхэлжээ. Удалгүй Сери-С-д Прато багийг удирдаж байхад, тэр үеийн Италийн шигшээ багийн ахлах дасгалжуулагч Ферруцио Валкарежжи Беарзотыг өөрийн туслахаар ажилахыг санал болгосноор тэр шигшээ багтай холбогдсон юм. Энцогийн анхны том тэмцээн нь 1974 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн байлаа. Удирдсан багаа 1968 оны Европын аварга болгож 1970 оны дэлхийн аварга-д аман хүзүүдүүлсэн Валкарежжи-г нэг жил Фулвио Бернардини орлосны дараа Энцо Беарзот Скуадра Аззурри-г 1975-1986 оны хооронд бүхэл бүтэн 11 жил удирдсан юм. Сонирхолтой нь түүний багт өдгөөгийн шилдэг дасгалчуулагчид болох Ф.Капелло М.Тарделли нарийн тоглогчид тоглож байлаа. Ингээд 1978 оны Дэлхийн аваргад 4 байр эзлэсэн Беарзот 1982 онд сайн баг бүрдүүлж чадсан ч хэсэгтээ 3 тоглож 3 тэнцжээ. Энэ л үед Беарзотийн авьяас Росси-гийн аз гийсэн юм. Хэсгээсээ гарснаас хойш Италичууд Аргентин, Бразил, Польш, Германыг дараалан xожиж 44 жилийн дараа дэлхийн аварга цол ахин хүртжээ. Энэ дэлхийн аваргийн өмнө хээл хахуулийн хэрэгт орооцолдоод байсан Росси-г Э.Беарзот л багт хэрэг болох довтлогч гэж сонгож авсан юм.

Монголын хөлбөмбөгийн ирээдүй (2007он)

Хэдэн сарын өмнө эх орны маань нийслэлд 2010 оны хөлбөмбөгийн Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний урьдчилсан тоглолт болсон билээ. Энэ тоглолтонд 1989 оны нэгэн жаал тоглож байсан нь хөлбөмбөг сонирхогчидийн хэдийний танил Мөрөн байлаа.

Монголдоо техникээр бол нэг номер гэдэгтэй түүний дасгал сургуульлалтыг харсан хүн болгон санал нийлэх биз. Бид хамтдаа 5-р сургуулианхаа нэрийн өмнөс жил гаран хамт тоглосон. Учир нь би дээд ангилалд нь тоглодог байлаа. Гэхдээ нэг сургууль юм хойно байнга л хамт бэлтгэл хийнэ өдөр болгон тааралдана. Анх мань нөхөр Дамбадаржаагийнхаа Баастын голын эрэг дээр хөлбөмбөг тоглож сурсан юм шиг байгаан. Тэгээд сүүлд Шарxүү багш олж харжилжээ. Гэхдээ түүний өдий зэрэгтэй байгаа нь өөрийнх хөдөлмөр. Бэлтгэлийг тогтмол байнга үнэнч хийнэ биднийг сууж байхад ганцаараа тоглож л байна, бид гурван тойрог гүйсэн бол Мөрөн таван тойрог гүйх жишээтэй. Роналдиньо-г шүтнэ.

Гэрийнхээ хажууд ПС тоглоомын газар ажиллуулдаг тэрэн дээрээ суухаараа байнга хөлбөмбөгийн бичлэг үзсээр олон турлийн арга техниктэй болсон гэж өөрөө ярьдгийн. Сүүлд надад би Бавари Мюнхен-д тоглоно гэж ярьж байж билээ бүр үнэнгээсээ шүү. Ингээд түүний Таван Цагираг сонинд өгсөн ярьлцлагийг доор оруулав.

-Роналдиньо шиг өндөр техниктэй хөлбөмбөгч Монголд байгаа гэж сонслоо. Өөрийгөө манай уншигчдад танилцуулна уу?
-Намайг Алтанхуягийн Мөрөн гэдэг. 1989 оны есдүгээр сарын 21-ний өдөр төрсөн. Хөлбөмбөгийн “Сэлэнгэ пресс” багт хүчин зүтгэдэг. Багтаа довтлох чиглэлийн хагас хамгаалагчийн үүрэг гүйцэтгэдэг. Энэ жилээс үндэсний шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтсан. “Сэлэнгэ пресс” болон үндэсний шигшээ багтаа 11 дугаартай тоглодог.

-Хэдтэйгээсээ хөлбөмбөг тоглож эхлэв? Бөмбөг жонглёрдохыг хэрхэн сурч байв аа?
-Бүр багаасаа бөмбөг өшиглөж эхэлсэн. Дөрөвдүгээр ангидаа V сургуулийн хөлбөмбөгийн багт, Ч.Шархүү багш дээр бэлтгэл сургуулилт хийж эхэлсэн. Бөмбөг жонглёрдох үзүүлбэр зэргийг өнгөрсөн жилээс л сурсан.

-Ийм богино хугацаанд хүнд элементүүдийг сурсан хэрэг үү?
-Гурван сарын дотор л жонглёрдоод сурчихсан.

-Хамгийн удаан нь нэг үзүүлбэрээ хэдэн хоногт сурч байв? Ямар үзүүлбэр хамгийн амархан нь вэ?
-Хамгийн амархан нь Роналдиньогийн хөлөө давуулж өшиглөдөг үзүүлбэр. Харин толгой дээрээ тогтоох дасгалыг сурах гэж 14 хоногийг зарцуулсан. Уг нь ямар ч дасгал үзүүлбэрийг дээд тал нь 10 хоногт багтаагаад сурчихдаг юм. Гэхдээ байнга тасралтгүй давтахгүй бол сурахгүй.

-Яагаад жонглёрдох хүсэл эрмэлзэлтэй болсон юм?
-Өнгөрсөн жил Шведэд болсон “Goti Cup” өсвөр үеийн олон улсын тэмцээнд оролцож ирээд жонглёрдож сурах, өөрийн ур чадвараа дээшлүүлэх шаардлагатай гэж үзсэнээр эрчимтэй хичээллэсэн. “Goti Cup” тэмцээнд би “UB United” багийн бүрэлдэхүүнд тоглосон. Дэлхийн 160 гаруй орны өсвөрийн хөлбөмбөгчид Шведэд цугласан байлаа. Бид хэсгээсээ шалгараад 32-р байрт орсон юм.

-Энэ жил дээд лигтээ тоглоно биз?
-Одоохондоо өсвөрийн лигтээ л тоглоё гэж бодож байгаа. Тиймээс үндэсний лигийн тэмцээнд тоглохгүй. Ирэх долдугаар сарын 2-нд өсвөрийн лиг, насанд хүрэгчдийн үндэсний лиг эхэлнэ. Миний хувьд V сургуулийнхаа нэр дээрээс оролцоно.

-Өсвөр үеийн УАШТ-д ямар амжилт үзүүлж байв?
-Футзалын өсвөрийн УАШТ-д алт, мөнгө, хүрэл медалиуд хүртэж байсан.

-Насанд хүрэгчдийн ангилалд хэзээнээс өрсөлдөх болов? Энэ оноос шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтсан байх аа?
-Насанд хүрэгчдийн ангилалд зургадугаар ангиасаа тоглож байна. Харамсалтай нь саяхан болсон “Borgio Cup” тэмцээний үеэр хөлдөө гэмтэл авчихсан. Одоо л эдгэж байна. Уг нь би Макаод болж буй Зүүн Азийн АШТ-ий урьдчилсан шатны тоглолтуудад оролцох шигшээ багийн бүрэлдэхүүнд багтсан байлаа.

-Хөлбөмбөг тоглохгүй гэртээ хэвтэх хүнд байна уу?
-Бөмбөг өшиглөхгүй болохоор үнэхээр хэцүү байна. Ядаж жонглёр ч хийж чадахгүй.

-Нэг оролдлогоор хичнээн удаа жонглёрдож байв?
-8120. Дунд нь хоёр ч удаа алдсан. Нэг дээр нь хүүхэд тээглээд алдчихсан. Харин нөгөөх дээр нь харанхуй болчихсон учир өөрөө больчихсон юм.

-Хэрвээ саад учраагүй бол хэд хүргэх вэ?
-Ямар ч л байсан 10.000 удаа жонглёрдчих байх.

-Жонглёрдоод хэдэн км явах бол?
-Энэ жил болсон “Дуулиан-2020” тэмцээний үеэр V сургуулиас 25-р эмийн сан хүртэл тасралтгүй жонглёрдож явсан удаатай. Багийнхантайгаа явж байсан болохоор машин тэрэг төдийлэн саад болоогүй.

-Одоо сурахыг эрмэлзэж буй үзүүлбэр бий юу?
-Болж өгвөл ар талаараа жонглёрдож сурмаар байна. Гэхдээ сурахад үнэхээр хэцүү л дээ. Одоо насанд хүрэгчдийн үндэсний шигшээ багт бэлтгэл сургуулилт хийж байгаа болохоор тэр бүр жонглёр хийлгэхгүй.

-”Дуулиан-2020" тэмцээний шилдэг тоглогчоор тодорч АНУ-д суралцах эрхээр шагнуулсан гэсэн…
-”Хас” банкнаас зохион явуулсан “Дуулиан-2020” тэмцээний шилдгийн шилдэг тоглогчоор шалгарч АНУ-д нэг жил сургалтад хамрах эрхээр шагнуулсан. Ирэх долдугаар сарын дундуур явах байх.

-Өөртэй чинь хамгийн сайн хөл нийлдэг тамирчин хэн бэ?
-V сургуулийнхаа Бүдээ, Түмэнжаргал нартайгаа илүү сайн тоглодог. Мөн шигшээ багийнхантайгаа тоглох сайхан байдаг. Би анх Дамбадаржаад “Хангарьд”, “Мон-Уран” багуудын бэлтгэлийг хараад хөлбөмбөгч болохоор шийдсэн. Одоо тэдгээр тоглогч нартайгаа хамт бэлтгэл хийгээд явж байна.

-Хэрвээ чамайг шигшээ багийг бүрдүүл гэвэл хэн хэнийг сонгох вэ?
-Хаалгачаар Ж.Энхбаяр, хамгаалагчаар Д.Лхүмбэнгарав, С.Баатарсүрэн, С.Одхүү, С.Мөнхбат, хагас хамгаалагчаар Г.Даваа-Очир, Б.Гарьдмагнай, М.Идэрсайхан, довтлогчоор Г.Төгсбаяр, Ц.Баярзориг, Б.Буман-Учрал ах нарыг тоглуулна.

-Ирээдүйд ямар мэргэжил эзэмших вэ?
-“Улаанбаатар” дээд сургуулиас надад урилга ирсэн. Ирэх жилээс тус сургуульд суралцах байх.

-Нэг тэмцээнд дээд тал нь хэдэн гоол хийж байв?
-”Дуулиан-2020" тэмцээнд нийт 12 тоглолтод 65 гоол оруулсан.

-Хүндэлж хайрладаг тамирчид мэдээж байдаг биз?
-Роналдиньог шүтдэг. Мөн Монголоосоо Д.Лхүмбэнгарав ахыг хүндэлж явдаг. Харин багуудаас “Барселона”-г дэмждэг. Роналдиньо тус багт тоглодог учраас тэр. Шигшээ багуудын хувьд Японы тоглолт надад үнэхээр таалагддаг. Маш хурдтай, үзүүштэй тоглолттой.

Pavel Nedved

P. Nedved 1972.8.30nd Czechiin cheb hotod tursun. Undur 177cm.

Togloj bsan club:

1991-1992 ond Dukla Praha (29 togloltond 3 goal).
1992-1996 ond Sparta Praha (98togloltond 26).
1996-2001 ond Lazio (137 togloltond 34 goal).
2001-onoos Juventus bagt togloj.
1994-2006 ond Czechiin shigshee bagt (91 togloltond 29 goal)

Clubiin amjiltuud:

Czechoslovakian Championship: 1992/1993
Czech Republic Championships: 1993/1994 - 1994/1995
Czech Republic Cup: 1996
Italian Cup: 1997/1998 - 1999/2000
Italian Super Cups: 1998, 2000, 2002, 2003
Italian Championships: 1999/2000, 2001/2002, 2002/2003
Italian Serie B: 2006/2007
European Cup Winner's Cup: 1998/1999
UEFA Super Cup: 1999

Huviin amjilt:

UEFA Champions league Best Midfielder: 2002-2003
European Footballer of the Year : 2003
Serie A Foreign Footballer of the Year:2003
Serie A footballer of the Year:2003
Pelegiin nerlesen shildeg 125 toglogchiin neg: 2004

Czechiin aldart hulbumbugchin P.Nedved Czechiin shildeg toglogchidiin negen adil Sparta Praha bagaar damjin 2001 ond Lazio bagt ochsonoor amjiltiin garaagaa ehlesen tereer 2001 ond Zidaniig Real-d orsonii daraa Juventus bagtai 41.2 say eurogiin unetei geree baiguulan orsonoos hoish tus bagtaa udguug hurtel unencheer zutgej bna. Hurd, huchtei tsohilt bol Nedvediin neriin huudas buguud hugjuun demjigchid ni tuund " PUUJIN " hochiig ugsun ym. Tereer 2002-2003 onii ulirald gaihaltai sain togloj bagaa avarguudiin ligiin shigshee togloltond hurgesen ch uuruu shigshee togloltond oroltsoj chadaagui ym. Nedved uuriin shigshee bagtaa 12 jil tasraltgui togloson buguud aldart toglogch Josef Masopusttai ene zeregzehuits toglogch ym. Nedved 1996, 2000, 2004 onii Europian Championship bolon 2006 onii World Cup-d oroltsoj bsan. Czechiin shigsheegiin mungun ue boloh Nedved, Berger, Smicer, Poborsky nartai czechiin shigshee uneheer gaihaltai bag bailaa. Uuriin zodog tailah togloltoo ungursun 2006 onii 8 sariin 16 nd hiisen ym.
2008on.

P.Nedved зодог тайлах тоглолтын зурагнууд

Чехийн шигшээ болон Италийн Ювентус багийн тоглогч Европийн шилдэг хөлбөмбөгчин Павел Недвед шигшээ багаас зодог тайлах тоглолт 2006 оны 8 сард Чехийн Uherske Hradiste хотод болсон бөгөөд Чехийн үндэсний шигшээ баг Сербийн багтай нөхөрсөг тоглолт хийсэн юм.

Монголын хаалгач Mиний найз (2007 он)

Гадаадад амьдарч байгаа хэн бүхний хувьд хааяадаа сэтгэлдээ бодох тунгаах зуйл их гарах юм. Тийм нэг үед зургаа үзээд сууж байтал миний дотны найз Сайнаагын зураг гараад ирлээ. Тэгээд гэв гэнэт энэ найзынхаа талаар хэдэн уг бичдэг юм билүү гэж бодоод үүнийг бичэж сууна. Саяхан манай Монголын хөлбөмбөгийн түүхэнд тодоор тэмдэглэгдэн үлдэх тоглолт болох 2010 оны Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээний урьдчилсан шатны эхний тоглолтыг эх орондоо зохион байгуулсан билээ. Энэ тоглолтонд шигшээ багийн хаалгыг манасан хүн маан Юрагийн Сайнхүү байлаа. Сайнхүү 1986 оний 11 сарын 14 нд ээж аавын отгон хүү болон төрж бусдын л нэгэн адил өсж торнисоор 4-р ангиасаа Улсын тэргvvний 5-р дунд сургуулид элсэн орсон цагаас одоог хүртэл бид хоёр дотно үерхэж эхэлсэн билээ. Манай 5-р сургууль хэзээний спортоор өндөр амжилт гаргадаг уламжлалтай бөгөөд энэ нь манай гавят багш Чултэмийн Шархүүтай салшгүй холбоотой билээ. Шархүү багш л анх Сайнааг олж харж хаалгач болгосноор түүний хувь заяаг шийдчихсэн юмдаа. Манай сургуулиас олон алдар цолтой тамирчид төрөн гарсны нэг нь Сайнхүү бөгөөд түүнийг багш Доржжав багштай( Монголын үндэсний шигшээ багийн ахлах дасгалжуулагч асан, Ринго спортын дэлхийн хошой аварга) адилтгаж яридаг байлаа. Бид хамтдаа олон ч тэмцээн уралдаанд сургуулийнхаа нэрийн өмнөөс орж үргэлж л шагналт байрнуудад шалгарч энэ бүгдээс Сайнаа маан дандаа л шилдэг хаалгач болдог блаа. Бидний хэдэн найзууд хөлбөмбөгөөс гадна гандболын(handball) спортоор багаасаа хичээллэж байна. Сайнаа 16 настай байхаасаа томчуудын багт дараа нь Ундэсний лигийн тэмцээнvvдэд орж амжилттай тоглож байгаа бөгөөд Лигийн тэмцээнvvдэд Хангарьд болон Өдрийн-Од зэрэг шилдэг багуудад тоглож лигт оролцсон эхний л Үндэсний лигийн аварга шалгаруулах тэмцээний Шилдэг хаалгач болсон нь түүнийг маш их ирээдvй хүлээж буйн илрэл гэлтэй. Даанч манай хүн өөрийн хэнэггvй зангаасаа болж олон ч удаа олон улсын тэмцээнд оролцох багийн гадна улдэж байсан нь харамсалтай. Түүний амжилтаас цухас дурдвал хөлбөмбөгийн өсвөр залуучууд, лигийн аварга, Гандболийн улс хотын аварга, Бүх ард түмний спартиакадын аварга гээд л ургэлжилнэ. Би нэг удаа Сайнаагаас чи хэдэн шилдэг авсан бэ гэхэд? гандбол нийлээд 10 гарсаан гэж байсан шүү. Энэ тоо улам нэмэгдэх нь гарцаагүй юм. Энэ жил ундэсний бие тамирын их сургуулийн багш дасгалжуулагчийн ангийг дүүргэсэн бөгөөд Монголын спортод өөрийн гэсэн байр суурийг эзлэсэн хүн болждээ. Найзийнхаа талаар дутуу дулмаг хагас хугас дурсахад ийм байнаа гэж...

Manchester City FC (2007)

Manchester City FC.

Baiguulagdsan: 1880 on.

Hayag: Sport City, Manchester M11 3FF, England.

Internet hayag: www.mcfc.co.uk.

Tsengeldeh hureelen: City of Manchester Stadium ( 48000 hunii bagtaamjtai, 2002 ond shinechlen zasvarlasan)

Bagiin ezen: Tchaksin Shinawatra

Dasgaljuulagch: Sven-Goran Ericsson

Amjilt: Angliin 2 udaagiin avarga: 1937, 1968.

Angliin tsomiin 4 udaagiin avarga: 1904, 1934, 1956, 1969.

Ligiin tsomiin 2 udaagiin avarga: 1970, 1976.

Manchester City.

Tailandiin yrunhii said asan Tchaksin Shinawatra Premier League-n Manchester City bagiig hudaldan avsnaar hamgiin hatuu shiruun bas hamgiin uzuushtei Premier leagued tsoo shine husel ermelzel, shildeg arga barilaar terguun bairnii tuluu ursulduj bna. Shinawatragiin Manchestert hiisen hamgiin anhnii shinechlel bol dasgaljuulagch Stuart Pierce-g ajilaas ni chuluulj tuunii orond World Cup 2006-gaas hoish ajilgui bsan Sweden-ii Ericsson-toi gurvan jiliin geree baiguulsan ym.

Ericssoniig songoh olon shaltgaan bsan buguud hamgiin gol ni clubtei ajillaj sursan, Anglid ner hundtei olon jil bolson ni iheehen nuluuljee. Ericsson bol turulhiin ylagch hun buguud togloltiin taktikiin tal deer uneheer gaihaltai dasgaljuulagch ym. Ter uuriin udardaj bsan Benfica Roma Sampdoria Lazio zereg baguudiig ymar negen amjiltand zaaval hurgej bsan ym.

Gaihaltai zun.

Ericsson uuriin ajilaa shine toglogchid hudaldan avahaas ehlev. Yunii turuund shildeg dovtlogchtoi bolohiig ermelzsen bolovch uursduus ni hetevch zuzaan Barcelona-d Henry-g Real-d Saviola-g United-d Tevez-iig tus tus aldsan ym. Uundee dugnelt hiisen Ericsson ungursun ulirald Serie A-d 18 goal hiisen Regginagiin O.Bianchitai Italiin super clubuudees uritaj geree baiguulj chadsan. Uunii daraagaar Switzerlandiin 21 hurtelh nasnii shugshee bagiin ahlagch G.Fernandestai tohiroltsoj chadsan buguud Fernandes Bolton bolon Newcastle hoyoroos City-g iluu uzjee. Daraagiin toglogchidoo Spainees haisan buguud At.Madridaas Martin Petroviig, Real sociedad-aas Javier Garrido nariig hudaldan avsan ym. Harin 8 sariin 2-3 udruuded Manchester City bag Shahteriin Elano
Blumer , Chorvatiin Corluka bolon ungurugch ulirald Juventust togloson V.Bojinov nartai gereend gariin useg zurjee. Mun tsagtaa Barcelona Benfica-d togloj yvsan Geovannig Gruzeirogoos avsan ym.

Gadaadiinhan bolovch...

Uuriin egneendee 16 ulsiin tuluulul bolson hulbumbugchidiig bagtaasan tsenheruud 8 sariin 11 nd neeltiin togloltoo West Haimiin talbai Upton Parked hiilee. Ug togloltond nas baga turshlaga nimgen City-chuud urchuldugchuu 2:0 hojson buguud Manchesteriin tuuhend alban ysnii ahnii togloltoo hiisen Bianchi bolon Geovanni nar goal oruuljee. Uunii daraagaar Derby Contrygaar 3 onoo avsan Manchester City daraagiin toirogt zanalt daisan neg hotiin Unitedtai talbaidaa tulav. Enehuu derbygiin umnu United-iin dasgaljuulagch Alex Ferguson setguulchiin asuultan “ ene udaagiin togloltond hoyor bagiin hugjuun demjigchidiin uur amisgal iheehen nuluuluh bh tiimees toglolt tentseegeer duusna “ gej hariuljee. Gevch Geovannigiin gants goal uuniig uguisgej 1:0 haritsaagaar undurlusun ym. Ingej 3-r toirgiin daraah baidlaar tsenheruud 9 United 2 onootoi bolson baiv. Ene ni Manchester Unitediin huvid suuliin 15 jild hamgiin muu ehlesen uliral bolson ym. Citygiin ene gaihaltai amjiltiig setguulchid “ Shinawatragiin mungu, Ericssonii taktik, Elanogiin toglolt” gej todorhoiljee.

Hugjuun demjigchid talarhaj bna.

Ungursun ulirald 14-r bair ezlej uuriin talbaid barag goal hiideggui bsan bagiig iim amjiltand hurehed gol uureg guitsetgesen bagiin ezen Shinawatra, ahlah dasgaljuulagch Sven-Goran Ericsson nart bayarlaj buigaa hugjuun demjigchid toglolt bolgond ilerhiilj bgaa. Odoo bagiin demjigchid Bulgariagiin dovtlogch V.Bojinoviig turgen edgej amjilttai toglohiig bolon unuuduriin ene amjilt zuurdiin bish tsaashid udaan urgeljilj Evropiin elit bagiin toond oroosoi hemeen husej bna. Yg ene ued bagiin president Shinawatrag ulsiin tusviin mungunuus uuriin bagtaa hurungu oruulsan ni ilreed bgaa buguud shuuh ajillagaa shinawatrad naashtaigaar shiidegdej bna.

Zaluu gvard

Angliin sonin hevleluud Arsenal-g hamgiin zaluu hamgiin turshlagagui bag gej nerlej bgaa buguud 2t Manchester Cityg nerlej bna. Shine ulirald irsen 8 toglogch bugd 21-28 nasniihan buguud undsen bureldehuund gants 34 nastai hashir turshlagatai Germany D.Hamann togloj bna. Mun garaanii 11-d Manchesteriin usvur zaluuchuudiin bagaar bichigjid buyu haalgach : K. Schmeichel (20), hamgaalagchid: N. Ohouha (20), M. Richards (19), hagas hamgaalagchid: S. Ireland (21), bolon M. Johnson (19) nar togloj bna. Urilariin shine neelt bol hamgaalagch Richards. Bie byldariin hugjiluur 19 nastai geheergui ene jaal Angliin shigsheed J. Terry-g orlon hed heden togloltond oroltsood bgaa buguud ungurugch zun aldart Chelsea hudaldan avah gej oroldson. Haalgach Kasper Schmeichel. Aldart haalgach Peter Schmeicheliin huu Kasper bagiin 3-r haalgachaar nerlegdej bsan ch Swedenii shigsheegiin Isaksson, zaluu Hart nariig ardaa orhin undsen haalgach bolood bui. Dasgaljuulagch Ericsson Italian shigsheegiin Livorno bagiin Marko Amieliag sonirhoj bui. Gevch West Haim bolon Arsenaliin esreg toglontond Kasper mash sain togloson tul Ericsson deerh bodloo hoish taviad bna.

Tsaashid …

Dasgaljuulagch Ericsson ahmad toglogchid boloh D. Mills B. Corradi bolon P. Dickov nariig iluudsen toglogchid gej uzsen bol O. Dabo D. Vassell , J. Samaras nariig shine bag haihiig sanal bolgojee. Tedniig zarj chadvaas ireh 1-r sard Adriano esvel Anelka-g avahaar tuluvluj bna.

Mario Lemieux товчондоо.

Марио Лемье 1965 оны аравдугаар сарын 5-нд Канадын Монреаль хотод төрсөн.
NHL-д анхны шайбaa 1984 оны аравдугаар сарын 11-нд болсон тоглолтод Бостон Брюинз-ийн хаалганд оруулав. 1985 онд Марио Канадын шигшээ багийн бvрэлдэхvvнд багтаж ДАШТ-д мөнгөн медаль хvртжээ.

1985/86-141 оноо (48 гоол+93 дамжуулалт)
1986/87-107 (54 гоол+53 дамжуулалт) 63 тоглолтод оролцсон
1987/88-168 (70 гоол+98 дамжуулалт) Art Ross Trophy хvртэв. Мөн Hart Trophy тvvнийх болов.
1988/89-199 (85+114) Art Ross Trophy
1989/90-123 (45+78)-59 тоглолтод оролцсон

Лемье 1990 онд нуруундаа хvнд бэртэл авснаар их спортооc хэсэг хугацаанд орхисон. 1990, 1993 онд хоёр ч удаа мэс засалд орсон боловч бүрэн эдгэрч чадаагүй.
1991/92 онд Пингвинз Стэнлийн цомын эзэн болж чадсан. 1992/93 онд 60 тоглолтын дараах байдлаар 69 шайб оруулж 160 оноо авсан нь Лигийн тэргүүн үзүүлэлт байлаа. 1994/95 онд гэмтэл нь сэдэрснээр тус улирлыг өнжихөөс өөр аргагvй болов. Удаах улиралд NHL-д эргэн ирж 69 гоол оруулж, 161 оноо цуглуулжээ. Мөн Стэнлийн цом-ын хагас шигшээд Питтсбург шалгарсан билээ. Тэрбээр амжилтаараа лигийн тvvхэнд зургадугаарт тэмдэглэгдэв.

1997 оны дөрөвдvгээр сарын 5нд Марио их спортоо орхиж буйгаа албан ёсоор мэдэгдэн Пингвинз vs Филадельфи Флайрез-ийн хооронд болсон плей-оффын тоглолтод (1997.IV.26) тэрбээр сvvлчийн удаа оролцсон юм.

Тvvний амжилтуудыг нарийвчлан тооцвол:
Хет-трик (нэг тоглолтод гурван гоол)-25
Нэг тоглолтод дөрвөн гоол-9
таван гоол-3

Плей-оффын нэг тоглолтод оруулсан гоол
5 (1989.IV.25)

Плей-оффын тоглолтоос авсан хамгийн өндөр оноо 8 (1989.IV.25)

Улирлын тоглолтуудад оруулсан гоол
85 (1988-1989)

Улирлын хамгийн олон дамжуулалт
114 (1988-1989)

Улиралд авсан өндөр оноо
119 (1988-1989)

Tomas Rosicky

Росицки тавтайгаасаа бөмбөг өшиглөж сурчээ. Ердөө хэдхэн сарын дараа тэр өөрийн ах Иржи тэргүүтэй том хүүхдүүдтэй тоглодог болов. Бяцхан Томас хөлд орох цагаасаа хөлбөмбөгтэй нөхөрлөсөн нь аргагүй. Тэднийх тамирчны удамтай бөгөөд ээж Ева нь хөнгөн атлетикаар муугүй амжилтад хүрч байсан бол эцэг Иржи нь тэр үеийн Чехословакийн алдартай хөлбөмбөгч байлаа.

Иржи нутгийнхаа “Спарта” багт тун амжилттай тоглосныхоо хүчинд “Атлетико Мадрид” багт уригдаж байсан ч өвдөгний хүнд гэмтлийн улмаас 30 настайдаа спортоо орхижээ. Томас эхэндээ “Компресор” хэмээх жижиг багт тоглож байв. Гэвч тэндээ удсангүй, 13 нас хүрэх жилээ “Спарта”-гийн хүүхдийн багийн гишүүн болжэ. Энд л тэр хөлбөмбөгийн гүн нууцад нэвтэрч, ирээдүйн сод авьяастны үндэс суурийг тавьсан юм.

Дасгалжуулагчид түүний турьхан биеийг хараад гэмтэж бэртэхээс болгоомжлон талбайд гаргадаггүй байлаа. Харин 1999 оны хавар болсон нэгэн чухал тоглолтод 18 настай Росицкиг талбайд гаргав. Залуу хагас хамгаалагч удалгүй бөмбөг тасалж, хурдтай сөрөг довтолгоонд шилжжээ. Өмнө байсан хамгаалагчдыг чадварлаг хуурч явсан Роса хаалганд оновчтой цохиж хожлын гоол оруулах нь тэр. Энэ гоол түүний алдрын оргилд хүрэх замын эхлэл байжээ.

Жилийн дараа гэхэд Роса Чехийн лиг төдийгүй Аваргуудын лигт хүч сорьж байлаа. Харин 2000 онд шигшээ багийн дасгалжуулагчдаа тоогдон Европын АШТ-д оролцжээ. Харамсалтай нь Франц, Голланд гэсэн хоёр аварга багтай нэг хэсэгт орсон чехүүд дараагийн шатанд шалгарч чадсангүй. “Бид Европын аваргыг урам муутай орхисон. Чухам энэ явдал надад тамирчны замнал ялалт, ялагдал ээлжлэн байдгийг ойлгуулсан юм” хэмээн Росицки эргэн дурсчээ.

“Спарта”-д хоёр жилийг өнгөрүүлснийхээ дараа тэр багийнхаа төдийгүй Чехийн дээд лигийн шилдэг тоглогчид тооцогдох болов. Тиймээс энэ авьяаслаг залуу удалгүй эх орноо орхиж, баян, нэр хүндтэй багт очих нь тодорхой болсон юм. Харин хаашаа явах бол?

Миланы “Интер” залуу одыг идэвхтэй сонирхож, чамгүй мөнгө амлаж байв. Гэхдээ “Спарта”-гийн удирдлага “авьяастныг оршуулдаг баг”-т түүнийг зарахыг хүссэнгүй. “Интер”-ийг зорьсон олон оддын эмгэнэлт хувь заяа тэднийг айлгасан нь тодорхой. Мөн Бундеслигийн “Бавари”, “Шальке-04”, “Борусси Дортмунд” зэрэг томчууд түүнийг авахыг хүсч байлаа. Урт удаан хэлэлцээрийн эцэст Росицки Дортмундын “Борусси”-гийн саналыг хүлээж авлаа. Шар-хар хувцастнууд түүний төлөө 25 сая доллар төлсөн нь тухайн үедээ Бундеслигийн дээд амжилт болсон юм.

Дортмундчууд зөвхөн түүгээр зогссонгүй, аварга биет Ян Коллер, авьяаслаг бразил Аморозо нарыг мөн элсүүлснээр Германы аваргын төлөө хүчтэй өрсөлдөх багийг бүрдүүлж чадсан билээ. 65 кг жинтэй Томас бусдын бодож байсан шиг үлэмж биетнүүдэд дарлуулсангүй. Германд ирсэн эхний жилдээ 11 дамжуулалт өгч, хэд хэдэн чухал гоол хийснээр дорхноо л Бундеслигийн хамгийн чухал тоглогчдын нэг болж орхив. Түүний гайхалтай дамжуулалтаар орсон гоолууд шилдэг гоолоор тогтмол шалгарч, түүнийг авч чадаагүй багуудыг харамсахад хүргэсэн билээ. Германд өнгөрүүлсэн таван жил түүний хувьд сайнтай, саартай өнгөрсөн.

Зургаан жил тасраад байсан аваргын алдрыг багтаа бэлэглэж, Аваргуудын лигт ч муугүй хүч үзэж байв. Түүнчлэн 2002 онд UEFA-гийн цомын финалд шалгарч, Голландын “Фейеноорд”-д хожигдож байлаа. Гэвч багийн эздийн буруу менежментээс болж баг санхүүгийн алдагдалд орж, 2005 он гэхэд дампуурлын ирмэг дээр ирлээ. Харамсалтай боловч шилдэг тоглогчдоо зарахаас өөр арга тэдэнд байсангүй.

Ийнхүү “бяцхан Моцарт” маань “Борусси”-гийн төлөө 149 тоглолтод оролцож 19 гоол оруулсан гэсэн үзүүлэлттэйгээр “халагдаж”, Премьер лигийн “Арсенал” багийг зорьжээ. Лондоны баг түүний төлөө 10 сая евро төлсөн юм. “Арсенал”-д тэр “Вильярреаль” руу одсон Робер Пиресийн 7 дугаарыг сонгож авсан. Мөн түүний тоглож байсан зүүн жигүүрийг өмчлөн авчээ.

Анхны гоолоо Аваргуудын лигт “Хамбург”-ийн эсрэг тоглохдоо оруулсан бол одоогоор дөрвөн гоол оруулж, төдий тооны дамжуулалт өгчихсөн явна. Мөн шигшээ багтаа 2000 оноос хойш 62 тоглолтод оролцож, 17 гоол оруулжээ. Германд болсон ДАШТ-ий дараа Павел Недвед шигшээ багаасаа зодог тайлахаа мэдэгдэж, багийн ахлагчийн тууз Томас Росицкид шилжсэн юм. Арсен Венгерийн багт ирсэн хүн өөдлөн дэвждэгийн нэгэн адилаар тэр “Арсенал”-д олон олон ялалт бэлэглэх нь гарцаагүй.